Το παιδικό σχέδιο: Η κρυφή γλώσσα των παιδιών

Η Μαρία έγραψε το εξαιρετικό αυτό κείμενο για το Μαμά…δες, Μπαμπά…δες γιατί θεωρεί σημαντικό να γνωρίζουν οι γονείς (κυρίως), την κρυφή γλώσσα των παιδιών τους, το παιδικό σχέδιο.  Κι έτσι περνώντας λίγο περισσότερο χρόνο με τα παιδιά, να μπορέσουν να ανακαλύψουν τον κόσμο που δημιουργούν μέσα από τα σχέδια τους και να τα ενθαρρύνουν. Η Μαρία είναι φοιτήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Αθηνών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και έχει ασχοληθεί με την παιδαγωγική αξιοποίηση του παιδικού σχεδίου.


Η ζωγραφική με κάθε είδους υλικά αποτελεί μια από τις πιο συνηθισμένες, αν όχι από τις πιο αγαπημένες, δραστηριότητες των παιδιών. Συγκεντρωμένοι στην κόλλα μπροστά τους, οι μικροί καλλιτέχνες αρπάζουν το μολύβι ή τον μαρκαδόρο και με σιγουριά, σχεδιάζουν τον δικό τους κόσμο. Δεν τους προβληματίζει, ούτε τους αγχώνει αν θα είναι σωστές οι φόρμες και τα σχήματα. Εκφράζουν με τον δικό τους τρόπο αυτό που αντιλαμβάνονται, αυτό που βλέπουν, αυτό από το οποίο επηρεάζονται και αυτό έχει σημασία.

Γι’ αυτό το λόγο ακριβώς, το παιδικό σχέδιο αποτελεί μια κρυφή γλώσσα για το παιδί, το οποίο εκφράζεται περισσότερο με το σχέδιο, το παιχνίδι και τα όνειρα, και λιγότερο με την ομιλία. Δεν είναι τυχαίο που οι ψυχολόγοι και οι νευρο-ψυχίατροι χρησιμοποιούν το σχέδιο κατεξοχήν ως μέσο για να ερευνήσουν τα προβλήματα που πιθανόν προκύπτουν κατά την ανάπτυξη του παιδιού. Το παιδικό σχέδιο μας αφηγείται μια ιστορία με εικόνες- σύμβολα, μας αποκαλύπτει την ψυχολογική ιδιομορφία του κάθε παιδιού, την νοητική εξέλιξη αλλά και το περιβάλλον στο οποίο ζει. Σε αντίθεση με τον ενήλικα καλλιτέχνη, ο οποίος εκφράζει μέσα από το έργο του κυρίως την κοινωνία, το παιδί εκφράζει με το σχέδιο του, τον εαυτό του. Για να το κατανοήσουμε όμως, πρέπει να σκεφτούμε έξω από το σύστημα της δικής μας ενήλικης λογικής σκέψης και να αποκωδικοποιήσουμε τα σύμβολα του κάθε σχεδίου. Είναι μάλιστα εντυπωσιακή η οικουμενικότητα αυτών των συμβόλων. Διαχρονικά οι έρευνες έχουν δείξει ότι η αποκωδικοποίηση αυτή, παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά παγκοσμίως.

Το σχέδιο στο παιδί εξελίσσεται συγχρόνως με τη γλώσσα και τη γραφή και διανύει κάποια χαρακτηριστικά στάδια. Σε μια ολοκληρωμένη ερευνητική εργασία θα ξεκινούσαμε από την ηλικία των 1 ½ ετών περίπου, όπου το παιδί μπορεί και κρατάει ένα μολύβι. Θα αναφερθούμε συνοπτικά στα στάδια αυτά καθώς και τι προσέχουμε σε αυτά.


Το μουτζούρωμα (από 1 έως 3 ετών)

Ε.Crotti – A. Magni «Πώς ερμηνεύουμε τα παιδικά σχέδια», Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2003, σελ 47

Το παιδί στην αρχή μουτζουρώνει, διότι εκδηλώνει την περιέργεια του ενώ παράλληλα απολαμβάνει την απτή απόδειξη της παρουσίας του. Προεκτείνει τη δραστηριότητα του και έξω από το χαρτί, στους τοίχους, πάνω του και σε οτιδήποτε βρίσκεται κοντά του, συμβολική πράξη της κατάκτησης του ενήλικου κόσμου που θαυμάζει. Στην ηλικία αυτή, μιας και δεν έχουμε ολοκληρωμένα σύμβολα, μπορούμε να παρατηρήσουμε το πώς κρατάει το παιδί το μολύβι (και να του δείξουμε παράλληλα να κάθεται σωστά και να μη σκύβει), την κάλυψη της κόλλας (μια κόλλα γεμάτη φανερώνει περισσότερη εξωστρέφεια από μια κόλλα λιγότερο γεμάτη), την πίεση στον τρόπο σχεδίασης (ανάλαφρος τρόπος σχεδίασης : πιθανότητα εκδήλωσης εσωστρέφειας και ντροπαλότητας) καθώς και το είδος των γραμμών. Η επιλογή των χρωμάτων επίσης έχει μεγάλη σημασία.  Στη φωτογραφία βλέπουμε το σχέδιο ενός παιδιού με τραυματική εμπειρία.


Από το μουτζούρωμα στο σχέδιο (4-7 ετών)

Το παιδί αρχίζει σταδιακά να ελέγχει τι ζωγραφίζει, είναι πιο παραστατικό και υιοθετεί τη δική του φιγούρα για τον άνθρωπο. Αρχίζει να σχηματίζει τετράγωνα και κύκλους, το χρώμα όμως δεν είναι ρεαλιστικό. Δεν αποδίδει το βάθος στην εικόνα, αρχίζει όμως, να ζωγραφίζει τον άνθρωπο σε προφίλ.


Το σχέδιο (8 έως 13 έτη)

Στο στάδιο αυτό το παιδί αρχίζει και ζωγραφίζει τα πράγματα σύμφωνα με τη γνώση του. Χρησιμοποιεί τη διαφάνεια στις φιγούρες και περιστρέφεται γύρω από τη φύση. Σταδιακά όμως απογοητεύεται, γιατί δυσκολεύεται να ζωγραφίσει τη φύση, όπως τη βλέπει. Έτσι στρέφεται στα συμβατικά σχέδια ή συμπληρώνει τα σχέδια του με λόγια. Εδώ είναι και το σημείο που παγιώνονται κάποιες φόρμες στο μυαλό μας. Ο μέσος ενήλικας, που στερείται ταλέντου στη ζωγραφική, θα ζωγραφίσει αυθόρμητα έναν άνθρωπο, όπως ακριβώς θα έκανε στα 14 του.

Παιδικό Σχέδιο

Λ. Κακίση- Παναγόπουλου «Και όμως ζωγραφίζουν – η ζωγραφική των παιδιών και ο κόσμος τους», Εκδόσεις ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ , Αθήνα 2006

Στα δύο τελευταία στάδια, μπορεί ο γονέας ή ο εκπαιδευτικός να αρχίσει μια πιο ενδελεχή ερμηνεία της ζωγραφιάς του παιδιού πάνω στα σύμβολα, και στα χρώματα.


• Η ανθρώπινη φιγούρα
Το κατεξοχήν σύμβολο στις παιδικές ζωγραφιές. Αναπαριστά ασυνείδητα τον εαυτό του παιδιού, την αντίληψη για το σώμα του και τις ασυνείδητες επιθυμίες του. Ένα παιδί που αναπτύσσεται αρμονικά και έχει προσαρμοστεί στο περιβάλλον του σχεδιάζει κατά κανόνα, μια φιγούρα με όλα τα μέλη του σώματος, κατάλληλα τοποθετημένη στο χώρο. Υπερβολικά μικρές φιγούρες ή απουσία βασικών μελών του σώματος αποτελούν σημάδια ανασφάλειας και χαμηλής αυτοπεποίθησης. Το μεγάλο κεφάλι μπορεί να εκφράζει την ανάγκη των παιδιών για προβολή, ενώ το πολύ μικρό ίσως αποτελεί ένδειξη κακών εμπειριών στην διαδικασία του απογαλακτισμού. Τα στοιχεία του προσώπου συγκεντρώνουν τα όργανα επικοινωνίας : μάτια – πνευματική περιέργεια (μικρά : φόβος για επικοινωνία) στόμα – μέσο πραγματικής και συναισθηματικής τροφής (απουσία στόματος : συναισθηματικές ελλείψεις) λαιμός – σύνδεση λογικής και ενστίκτου (μη φυσιολογική η απουσία του σε παιδιά άνω των 10 ετών).
Τα χέρια εκφράζουν την επικοινωνία, ενώ τα πόδια τη σταθερότητα και την ασφάλεια που νιώθει το παιδί. Μακριά χέρια εκφράζουν την ανάγκη επικοινωνίας, ενώ κοντά πόδια φόβο και άμυνα σε σχέση με το περιβάλλον.


• Το σπίτι και η οικογένεια
Η ζωγραφιά με το θέμα αυτό αποτελεί πραγματικά έναν καθρέφτη για την σχέση του παιδιού με τους γονείς του, αλλά και των γονέων μεταξύ τους.

Είναι όλα τα μέλη της οικογένειας στη ζωγραφιά; Ποιο λείπει; Είναι κάποιο απομακρυσμένο από τα υπόλοιπα; Οι γονείς σε τι διάταξη βρίσκονται;

Όταν κάποιο μέλος λείπει από τη ζωγραφιά, το παιδί εκφράζει ξεκάθαρα τη μη αποδοχή του μέλους αυτού. Αυτή η αντίδραση μπορεί οφείλεται σε ζήλια ή στο φόβο ότι η συγκεκριμένη φιγούρα (πιθανόν αδελφάκι) μπορεί να γίνει σημαντικότερο από το ίδιο και να του στερήσει ένα μέρος της γονεϊκής αγάπης. Η ζήλια εκφράζεται επίσης και στην περίπτωση που το αδελφάκι ζωγραφίζεται παράμερα , είναι εμφανώς μικρότερο από τα άλλα μέλη ή είναι μουτζουρωμένο το πρόσωπο του. Αν το παιδί τοποθετεί τον εαυτό του παράμερα , τότε είναι πιθανό να νιώθει απομονωμένο από την οικογένεια.

Ένας γονέας υπερβολικά ψηλός δηλώνει την κυριαρχία, αλλά και την καταπίεση, ενώ οι γονείς απομακρυσμένοι μεταξύ τους, πιθανόν να αντικατοπτρίζει και την πραγματικότητα στο σπίτι. Τα ίδια ρούχα και τα πιασμένα χέρια είναι σημάδια της αγάπης και της φροντίδας που βιώνει το παιδί, ως αποτέλεσμα ισορροπημένης φροντίδας και των δύο γονέων.

Το σπίτι αναπαριστά τον χώρο που κινείται η οικογένεια , τα δέντρα γύρω από αυτό τις ανάγκες του παιδιού (πολλά δέντρα : ανάγκη για προστασία και ασφάλεια) ενώ ο δρόμος τον τρόπο που βλέπει τη ζωή του. Σπίτια με μαύρα ή χωρίς καθόλου παράθυρα, σπίτια χωρίς πόρτες, σπίτια με καμινάδες χωρίς καπνό δηλώνουν συναισθήματα καταπίεσης και ανασφάλειας . Ο καπνός είναι σημάδι οικογενειακής θαλπωρής. Αν όμως κρύβει τον ήλιο είναι συναίσθημα δυσαρέσκειας απέναντι στον πατέρα. Ο ήλιος συμβολίζει συχνά τον πατέρα του παιδιού και το μέγεθος τη σημασία που αποδίδει στο ρόλο του.

Λ. Κακίση- Παναγόπουλου «Και όμως ζωγραφίζουν – η ζωγραφική των παιδιών και ο κόσμος τους», Εκδόσεις ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ , Αθήνα 2006

Όσον αφορά τα χρώματα αυτό που προσέχουμε είναι η πολυχρωμία και η επιλογή του μαύρου ή του κόκκινου χρώματος. Υπάρχει ειδική ψυχολογική ανάλυση πάνω στην επιλογή του κάθε χρώματος, όμως νομίζω δεν είναι της παρούσης. Η μονοχρωμία και ιδιαίτερα αυτή του μαύρου (φόβος – ανασφάλεια- θυμός) ή του κόκκινου (υπερκινητικότητα – επιθετικότητα) δεν αποτελεί ένδειξη συναισθηματικής ισορροπίας.

Ένδειξη συναισθηματικής αστάθειας αποτελεί και η συνεχής άρνηση του παιδιού να ζωγραφίσει την οικογένεια του.

Η ανάλυση του παιδικού σχεδίου είναι μια διαδικασία σχεδόν απαραίτητη για τους γονείς και τους δασκάλους. Οι συμβολισμοί αυτοί έχουν καθιερωθεί μετά από χρόνια έρευνας και φυσικά δεν είναι απόλυτοι, αφού τα παιδιά έχουν ξεχωριστές προσωπικότητες το καθένα. Νομίζω όμως ότι έγινε φανερό πόσα πολλά μπορούμε να καταλάβουμε , χωρίς βέβαια να είμαστε υπερβολικοί. Δεν χρειάζεται ούτε να αναλύουμε το κάθε σχέδιο του παιδιού , ούτε και φυσικά να στεκόμαστε από πάνω του πιεστικά και κάνοντας παρατηρήσεις να λέμε τι είναι σωστό και τι όχι. Ο χλευασμός και η επίκριση της ζωγραφιάς ισοδυναμεί με απόρριψη για το παιδί. Αντίθετα, οφείλουμε να το ενθαρρύνουμε, να το επαινούμε (κι ας ζωγράφισε το αλογάκι του χωρίς ουρά) και να του μαθαίνουμε να δουλεύει με νέα υλικά. Να έχουμε στο μυαλό μας ότι τα παιδιά επηρεάζονται από τον κοινωνικό τους περίγυρο και τα ΜΜΕ, ιδιαίτερα την τηλεόραση.

Επίσης, οι παιδικές ζωγραφιές είναι πολύ όμορφες για το χώρο μας. Τον γεμίζουν με θετική ενέργεια και μας υπενθυμίζουν πόσο σημαντικά είναι για μας τα παιδιά μας ή τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Είναι το μόνο χειροπιαστό δώρο που μπορούν να προσφέρουν αυθόρμητα, αλλά με τόση αγάπη. Ας τα ενθαρρύνουμε λοιπόν.

Πηγές:

  1. Ε.Crotti – A. Magni «Πώς ερμηνεύουμε τα παιδικά σχέδια- Η κρυφή γλώσσα των παιδιών», Εκδόσεις Καστανιώτη , Αθήνα 2003
  2. Λ. Κακίση- Παναγόπουλου «Και όμως ζωγραφίζουν – η ζωγραφική των παιδιών και ο κόσμος τους», Εκδόσεις ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ , Αθήνα 2006



Ευχαριστούμε τη Μαρίαπου μοιράστηκε τα σημαντικά αυτά μυστικά μαζί μας, κι ελπίζουμε να έχουμε την τιμή να φιλοξενήσουμε κι άλλα κείμενά της σύντομα!


16 comments for “Το παιδικό σχέδιο: Η κρυφή γλώσσα των παιδιών

  1. Lidia
    05/04/2017 at 11:53 πμ

    Πολύ ενδιαφέρον το αρθρο! Ο γιος μου εχει κάνει δύο ζωγραφιές της οικογένειάς μας στο ίδιο χαρτί, τη μία πάνω από την άλλη. Η μόνη διαφορά είναι ότι στην κάτω έχει ζωγραφίσει με την εξής σειρά: μαμά, μπαμπάς, ο ίδιος και το μωρό ενω στην από πάνω η σειρά είναι μπαμπάς, μαμά, ο ίδιος και το μωρό. Και οι δύο είναι με γκρίζο χρώμα και λείπουν και από τις δύο τα χέρια της μαμάς. Το μέγεθος του μπαμπά και του ίδιου, στην κάτω ζωγραφια, είναι μεγάλο και ίδιο, ενώ η μαμά δείχνει πολύ ψηλή, αλλά με μικρότερο κεφάλι και στην πάνω ζωγραφιά το μεγεθός του μπαμπά είναι ελαφρώς μεγαλύτερο, κυρίως ως προς το κεφάλι, αλλά η διαφορά είναι ελάχιστη. Ο ίδιος είπες ότι η πάνω ζωγραφιά είναι η οικογένειά του και ότι η κάτω ήταν λάθος. Τέλος, το μωρό είναι πολύ μικρό και στις δύο και δεν έχει στομα, αλλά ακόμα δε μιλάει. Τι σημαίνει η ζωγραφιά παρακαλώ; Και κυρίως ότι η μαμά δεν έχει χέρια;

  2. Maria
    10/02/2015 at 9:29 μμ

    Αν ένα έφηβο κορίτσι (15 ετών) ζωγραφίζει, όμως μόνο με μολύβι δλδ. μαύρο-ασπρο, το τοπίο είναι πάντα νυχτερινό (ποτέ δεν υπάρχει ήλιος και αν υπάρχει θα είναι ηλιοβασίλεμα και ο ήλιος θα βρίσκετε πίσω από κάποιο βουνό & θα είναι σχετικά μικρος), ζωγραφίζει πάντα δέντρα, συνήθως έρημα τοπία χωρίς ίχνος ζωής εκτός από την φύση, σπίτια στην ερημιά με φόντο βουνά με νυχτερινό ουρανό και γίνω από το σπίτι πολλά δέντρα ή παραλίες που υπάρχουν μόνο φοίνικες (και αυτές έρημες, με νυχτερινό ουρανό κλπ) τι σημαίνει;; (επίσης κατι ακόμα το οποίο θεωρώ βασικό, 1)πάντα ζωγραφίζει κάτι από τα παραπάνω 2) πάντα στις ζωγραφιές υπάρχουν πατημασιές κάποιου ανθρώπου που στο τέλος χάνονται μέσα στο τοπίο και 3) δεν θέλει και δεν της αρέσει να ζωγραφίζει ποτέ ανθρώπους ή να ζωγραφίζει κάτι με χρωματα)

  3. Χαρούλα Χατζή
    14/01/2013 at 8:05 μμ

    ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙΣ!ΕΙΜΑΙ ΑΠΟΦΟΙΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΖΟΜΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΗΜΕΡΕΥΣΗΣ ΑΜΕΑ ΚΑΙ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΟΥ ΣΕ ΚΑΤΙ. ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ (22 ΕΤΩΝ) ΖΩΓΡΑΦΙΖΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΠΑΝΟΜΟΙΟΤΥΠΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ ΩΣ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΑ (ΖΩΓΡΑΦΙΖΕΙ ΤΙΣ ΡΟΔΕΣ ΠΟΥ ΔΕ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΑ ΝΑ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ).ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΑΥΤΟ?

  4. Ανησυχη μαμα
    02/12/2012 at 9:29 μμ

    εχω ενα γιο 5 1/2 χρονων καιμου εχει ζωγραφισει μια μαγισσα με μικρο κεφαλι και πολυ μακρυ φορεμα.Επισης παρατηρω πως του αρεσει να παιζει ‘σπιτακια’ παριστανοντας τον μπαμπα και παιχνιδια στον υπολογιστη που εγω θεωρω κοριτσιστικα.ανησυχω και θα ηθελα την γνωμη σας.[δεν ανεφερα πως εχει δυο αδερφια 8 και 2 τον οποιο ζηλευει]

  5. Elena
    03/01/2012 at 6:54 μμ

    Πολύ ενδιαφέρον το άρθρο σου! Μπράβο!! Ο γιος μου είναι ακόμα μικρούλης, 2 1/2 χρόνων και μέχρι στιγμής μουτζουρώνει κυρίως, έχω παρατηρήσει ότι τρελαίνεται να πιάνει ένα στυλό ή ένα μολύβι , ότι γράφει τέλος πάντων και να μου λέει: “Μαμά γράψω!!” Του έχω δώσει ένα τετράδιο που βρήκα στο οποίο σε κάποιες σελίδες έχω γράψει κάτι ποιηματάκια από τα εφηβικά μου χρόνια. Ενώ του γυρίζω τις καθαρές σελίδες τον βλέπω ότι τρελαίνεται να μουτζουρώνει τα ποιηματάκια! Αυτό είναι τυχαίο γεγονός ή δηλώνει κάτι? Ευχαριστώ εκ των προτέρων

    • 08/01/2012 at 10:21 μμ

      Χαίρομαι που το άρθρο σας φάνηκε ενδιαφέρον! Στην ηλικία αυτή τα παιδιά μουτζουρώνουν και με αυτή τους την ενέργεια, νιώθουν ότι αφήνουν το στίγμα τους στον κόσμο και το περιβάλλον τους. Το γεγονός αυτό δεν δηλώνει κάτι ιδιαίτερο. Είναι απλώς μια αντίδραση σε κάτι που του τραβάει την προσοχή (εν προκειμένω, τα γράμματα από τα στιχάκια) μέσα στο οπτικό του πεδίο. Είναι κάτι τρομερά διασκεδαστικό και εντυπωσιακό για εκείνα. Η ψυχοκινητική εξέλιξη του παιδιού στη φάση αυτή του επιτρέπει να εξερευνά τον κόσμο, οπότε, όσο περισσότερα τα ερεθίσματα που του δίνουμε, τόσο το βοηθάμε στο ταξίδι αυτό της ανακάλυψης. Γι’ αυτό, μπορείτε να το ενθαρρύνετε να μουτζουρώνει και να τραβάει τις πρώτες γραμμές σε λευκές κόλλες ή ένα τετράδιο που θα το έχετε αποκλειστικά γι’ αυτό το σκοπό (μπορείτε να το φυλάξετε και ως ένα όμορφο ενθύμιο, αργότερα) Υπό τη στενή επίβλεψή σας (πάντα) μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μαζί και χρώματα (ξυλομπογίές κατά προτίμηση) ή άλλα υλικά όπως χρωματιστά χαρτόνια ή χαρτί γκοφρέ. Η αίσθηση της αφής είναι πολύ σημαντική για το παιδί σε αυτή τη φάση.

      Ενθαρρύνετέ το, λοιπόν. Όσο πιο πολλές μουτζούρες, τόσο το καλύτερο. Αρκεί βέβαια να παραμένουν στο χαρτί και να μην εξαπλώνονται σε τοίχους και λοιπές κατευθύνσεις!

      Καλή χρονιά!

  6. toula
    07/11/2011 at 8:53 μμ

    κυρια μαρια πολλυ καλο το κειμενο σας μια ερωτηση αν το παιδι ζωγραφιζη ενα σπιτι που εχει παρη φωτια

    • 07/11/2011 at 11:26 μμ

      Aγαπητή Τούλα,

      Ευχαριστώ πολύ για το σχόλιο και τα καλά σας λόγια!

      Όσον αφορά στην ερώτηση σας, είναι κάπως δύσκολο και παρακινδυνευμένο, να δώσουμε μια συγκεκριμένη απάντηση, χωρίς να γνωρίζουμε το παιδί ή έστω να έχουμε δει όλη τη ζωγραφιά. Και αυτό, γιατί το κάθε παιδί είναι μοναδικό και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ξεχωριστά. Θα προσπαθήσω όμως να σας βοηθήσω με κάποιες ερωτήσεις, παρόλο που δεν μου αναφέρατε το φύλο και την ηλικία του παιδιού.

      Το σπίτι που αναφέρετε, ανήκει στο παιδί; Έχει ζωγραφίσει, δηλαδή, το σπίτι που μένει, να έχει πάρει φωτιά και μέσα σ’ αυτό να βρίσκονται η οικογένεια του και το ίδιο;

      Το έχει ζωγραφίσει μια μόνο φορά ή εξακολουθεί κατ’ επανάληψη να ζωγραφίζει σπίτια που καίγονται;

      Πώς είναι το οικογενειακό περιβάλλον του παιδιού; Οι σχέσεις με τα αδέλφια του; Είναι ήρεμο; Αισθάνεται ασφάλεια;

      Γνωρίζετε εάν το παιδί έχει έρθει αντιμέτωπο στο παρελθόν με κάποια τραυματική εμπειρία που να αφορά το χώρο του σπιτιού, όπως π.χ πυρκαγιά ή εάν παρακολούθησε πρόσφατα κάτι σχετικό στην τηλεόραση ή άκουσε/ διάβασε κάποια ιστορία σχετικά με σπίτια που παίρνουν φωτιά; (Είναι σημαντικό να το γνωρίζουμε αυτό, πριν συμπεράνουμε οτιδήποτε για την ψυχολογία του παιδιού.)

      Το παιδί είναι αγόρι ή κορίτσι; Πόσο χρονών είναι; (Τα αγόρια, κυρίως μετά την Τρίτη/ Τετάρτη Δημοτικού, επιλέγουν συχνότερα από τα κορίτσια να ζωγραφίζουν τέτοια θέματα, κυρίως λόγω επιρροών από βιντεοπαιχνίδια. Επίσης, τα πιο μικρά παιδιά (π.χ της Πρώτης Δημοτικού, δεν συνηθίζουν να ζωγραφίζουν έντονα στοιχεία βίας στα σχέδια της οικογένειας και του σπιτιού, εάν δεν έχουν λόγο.)

      Εάν ζητήσουμε από το παιδί να μας ζωγραφίσει την οικογένεια και το σπίτι του και εκείνο επιλέξει, αυθόρμητα, να ζωγραφίσει ένα σπίτι που έχει πάρει φωτιά, τότε αυτό, ίσως, υποδηλώνει θυμό ή ανάγκη για αγάπη και οικογενειακή θαλπωρή και προσοχή από την οικογένεια. Μπορεί, επίσης, να είναι ένδειξη επιθετικότητας ή απόρριψης από το περιβάλλον του σπιτιού. (Γι’ αυτό σας ρώτησα για τις σχέσεις με τους γονείς και τα αδέλφια του.)

      Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε, σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι να ρωτάμε ήρεμα, και με πλήρη διακριτικότητα το παιδί γι’ αυτό που ζωγράφισε και κυρίως, *γιατί* το ζωγράφισε. Εάν μας απαντήσει “Έτσι, γιατί μου άρεσε” ή “Δεν ξέρω” (ανάλογα βέβαια και την ηλικία του παιδιού) δεν το πιέζουμε, αλλά περιμένουμε να δούμε τις επόμενες ζωγραφιές και το συνδυάζουμε με το περιβάλλον που επικρατεί γύρω του.

      Δεν του λέμε ότι είναι λάθος και ότι δεν θα έπρεπε να το ζωγραφίσει έτσι, αλλά αποδεχόμαστε το σχέδιο ως έχει και το ρωτάμε λεπτομέρειες, πάντα με ενδιαφέρον και σεβασμό. Εκείνο, θα μας δώσει την καλύτερη απάντηση.

      Ελπίζω να σας βοήθησα!
      Μαρία

  7. Achristodoulopoulou
    26/12/2010 at 6:47 μμ

    Φανταστικό άρθρο. Ευχαριστώ πάρα πολύ!!

    • 27/12/2010 at 10:37 πμ

      Χαιρόμαστε πολύ που σου άρεσε! Το μπράβο πηγαίνει στη Μαρία για το εξαιρετικό κείμενο που έγραψε.
      Χρόνια πολλά :-)

  8. Marsis Filos
    05/11/2010 at 9:31 πμ

    Μπράβο Μαράκι πολύ σοβαρή έρευνα, πολύ επαγγελματική εργασία.

    • Μαρία
      05/11/2010 at 9:29 μμ

      Ευχαριστώ πολύ! Ελπίζω να φάνηκε χρήσιμο. :)

Γράψτε απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *