Δεν ξέρω πόσο συναισθηματικά φορτισμένο (και με τι είδους συναισθηματική φόρτιση) μπορεί να είναι ένα παιδί εξήμιση-επτά χρόνων που τελειώνει σήμερα την πρώτη δημοτικού. Βλέπω τον γιο μου να ανυπομονεί περισσότερο να τελειώσει το σχολείο και να κάνει διακοπές, παρά να συνειδητοποίει ότι ένας σημαντικός κύκλος στην ζωή του – αυτός της εισόδου του στο δημοτικό σχολείο – κλείνει. Και φαντάζομαι ότι είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο…
Εγώ, όμως, σαν μητέρα αισθάνομαι αυτή την φόρτιση έντονη, και διττή.
illustration by confidentparentsconfidentkids.org
Από την μια πλευρά την βιώνω ως μητέρα που χαίρεται για το παιδί της που έκανε ένα ακόμα βήμα προς την ενηλικίωση, που φέτος απέκτησε την «επίσημη» ιδιότητα του μαθητή, που πλέον διαβάζει και γράφει, δηλαδή μπορεί και εκφράζεται (σχεδόν) σαν ενήλικας, που πήρε τους πρώτους του (καλούς) βαθμούς, που πήγε την πρώτη του ημερήσια εκδρομή, που έχει το δικό του φιλικό περιβάλλον και μοιράζεται μαζί του μυστικά, που έγραψε την πρώτη του έκθεση, που διάβασε ολομόναχος το πρώτο του εξωσχολικό βιβλίο, που έμαθε καινούργιες σκανταλιές, που μεγαλώνει, που, που, που….
Και από την άλλη, όλη αυτή η διαδικασία του «καλοκαιρινού σχολικού αποχαιρετισμού» με γυρίζει πίσω, και μετά από περισσότερα από τριάντα χρόνια με φέρνει ξανά αντιμέτωπη με τις δικές μου σχολικές εμπειρίες και τα δικά μου μαθητικά βιώματα. Και αισθάνομαι ότι αποχαιρετώ μαζί του και εγώ ξανά την αγαπημένη μου δασκάλα, την κυρία Βέτα, και αυτή την φορά όχι με την παιδική αφέλεια των επτά χρόνων, αλλά με την (όποια) ωριμότητα και συνειδητότητα των σχεδόν τριανταεπτά χρονών μου, και με διττό ρόλο: του ενήλικα που υπήρξε μαθητής και που τώρα είναι γονιός. Not that simple….
Αφορμή για όλα αυτά στάθηκε (πάλι) μια δασκάλα. Αυτή την φορά η κυρία Κατερίνα, η δασκάλα του γιού μου. Μια εξαίρετη εκπαιδευτικός και ένας ακέραιος άνθρωπος, από αυτούς που τιμούν το σημαντικότατο λειτούργημα που επιτελούν. Σύσσωμες, λοιπόν, οι μητέρες της τάξης οργανώσαμε τις τελευταίες μέρες διάφορα πράγματα εντός και εκτός σχολικής αίθουσας, θέλοντας, να ευχαριστήσουμε μαζί με τα παιδία μας την δασκάλα τους, τόσο γιατί αισθανόμαστε ευγνώμονες και τυχερές που αυτή η γυναίκα δίδαξε τα παιδιά μας, αλλά και γιατί θέλαμε τα παιδιά μας να καταλάβουν βιωματικά, ότι ο δάσκαλος που μας μορφώνει αξίζει και δικαιούται τον σεβασμό και την εκτίμηση μας.
Σε αυτό το «εορταστικό πλαίσιο» ανέλαβα να γράψω και μια επιστολή προς το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας του σχολείου μας, πιστεύοντας ότι η φωνή μας ως γονείς πρέπει να ακούγεται και για να καταγγέλλει τα κακώς κείμενα, αλλά και για να επαινεί ότι καλό και αξιόλογο συμβαίνει, κάτι που πολλές φορές «ξεχνάμε» να κάνουμε…
Γράφοντας, λοιπόν, την επιστολή, ανακάλεσα όχι μόνο τα όσα πρόσφερε η δασκάλα στο γιο μου φέτος, αλλά και όσα εγώ έλαβα από την δικιά μου πριν τόσα χρόνια, και φυσικά τα όσα βίωσα την φετινή σχολική χρονιά, για να καταλήξω σε δυο διαπιστώσεις: Πρώτον, ότι όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές και οι συνθήκες – που ναι, αλλάζουν ραγδαία, έως και καταιγιστικά – ευτυχώς κάποια δεδομένα παραμένουν αναλλοίωτα. Και δεύτερον, ότι όταν ο Ευάγγελος Παπανούτσος, εκ των σημαντικότερων Ελλήνων παιδαγωγών και φιλοσόφων, έλεγε ότι «μορφώνω δεν θα πει μόνο οπλίζω τον νέο άνθρωπο για τον αγώνα της ζωής, αλλά (προπάντων) ευγενίζω την ψυχή του, βαθαίνω την αντίληψή του για τον κόσμο … τον κάνω πιο άνθρωπο», είχε στο μυαλό ένα συγκεκριμένο είδος εκπαιδευτικών που (και πάλι) ευτυχώς, αν και σπανίζει, δεν αποτελεί «είδος υπό εξαφάνιση»….
Σε έναν καθοριστικό σταθμό στην ζωή των παιδιών μας, αυτόν της εισόδου τους στο δημοτικό σχολειό, η δασκάλα τους, η κυρία Κατερίνα, προσέφερε, πολλές φορές υπερβάλλοντας εαυτόν, όχι στείρα συσσωρευμένη γνώση, αλλά αγάπη για την μάθηση, όχι απλά φροντίδα, αλλά ασφάλεια και ειλικρινές ενδιαφέρον για κάθε ένα παιδί ξεχωριστά, όχι μόνο τεχνικά εφόδια, αλλά ήθος και αξίες για να μπορέσουν να πορευτούν στον απρόβλεπτο δρόμο της ζωής τους. Τι άλλο, να ζητήσει ένας γονιός;
Και μέσα από τον τρόπο που προσέγγισε το κάθε παιδί ξεχωριστά, με τις δυνάμεις και τις αδυναμίες του, συνειδητοποίησα και εγώ, όπως και άλλες μητέρες με τις οποίες έχουμε κοινή θεώρηση, ότι δεν μπορείς να πιέζεις ένα παιδί πέρα από τα όρια του, γιατί τότε, μπορεί μεν να προσπαθείς για το καλό του, αλλά τελικά, δεν κατανοείς τις δυνατότητες του και δεν σέβεσαι την προσωπικότητα του. Και διαπίστωσα, επίσης, ότι μερικές φορές, εμείς οι γονείς – πάντα με ευγενή, αλλά κάποιες φορές λάθος κίνητρα – προσδοκούμε από τα παιδία μας αυτά που ως ενήλικες μπορούμε μεν να συνειδητοποιήσουμε ότι είναι σημαντικά, αλλά ως παιδιά και εμείς οι ίδιοι, πριν χρόνια, θεωρούσαμε περιττά ή ασήμαντα.
Έμαθα, ακόμα, ότι τα παιδιά μας μπορούν να τα καταφέρουν και μόνα τους, λίγο καλύτερα ή λίγο χειρότερα, κάνοντας λάθη, αλλά και σκεπτόμενα ή λειτουργώντας «out of the box», χωρίς αυτό να χρειάζεται να μας τρομάζει ή να μας εκνευρίζει. Γιατί στην πραγματικότητα, αυτό που έχουν ανάγκη είναι ένα περιβάλλον που να τα κατανοεί και να τα ενθαρρύνει, να τα συμμερίζεται και να τα στηρίζει. Και αν αξιωματικά υποθέσουμε ότι η οικογένεια τους προσφέρει αυτό το περιβάλλον, ενδεχομένως και με ελλείψεις ή και λάθη κάποιες φορές, είναι εξίσου σημαντικό να νιώθουν ότι και το σχολείο, που στην περίπτωση αυτών των μικρών παιδιών ταυτίζεται σαν έννοια με το πρόσωπο του δασκάλου, μπορεί να κατανοήσει αυτές τις ανάγκες τους.
Και κατέληξα να εύχομαι και να ελπίζω, ότι με την ίδια ευγνωμοσύνη και εκτίμηση που θυμάμαι την δικιά μου πρώτη δασκάλα του δημοτικού, την κυρία Βέτα, πως μετά από χρόνια, και ο γιος μου θα θυμάται την δικιά του δασκάλα. Δεν θα θελα να αναλωθώ σε ανούσιες μεγαλοστομίες, αλλά νομίζω ότι αν αυτό συμβεί, τότε θα είναι ακόμα πιο κερδισμένος. Γιατί θα έχει μάθει, ή καλύτερα θα έχει βιώσει, ότι η ευγνωμοσύνη και η εκτίμηση «δεν χαρίζονται» σε κανέναν και για κανένα λόγο, αλλά εμπνέονται και κερδίζονται. Όπως τα κέρδισε η δασκάλα του: με την συνεπή δουλειά της, με την αξιόλογη προσωπικότητα της, με την ακεραία στάση της και κυρίως, με τα πλούσια και ζεστά αισθήματα της…
Θέλω να τον φαντάζομαι, λοιπόν, αυτόν και τους συμμαθητές του, τον Σεπτέμβριο, λίγο πιο ψηλό και λίγο πιο μαυρισμένο, σε μια παραδίπλα τάξη από την φετινή του, αλλά και μετά από χρόνια, ως ενήλικα, κάπου σε μια άκρη του απέραντου κόσμου, να νιώθει πραγματικά τυχερός γιατί ο δρόμος του συναντήθηκε με αυτόν της συγκεκριμένης δασκάλας και έγινε, έστω και λίγο καλύτερος, χάρη σε εκείνη….
Είναι ωραίο, έως πολύτιμο, τέτοια εποχή που κλείνουν τα σχολεία να μπορείς να πεις «μια τέτοια δασκάλα είχα κάποτε και εγώ» ή «μια τέτοια δασκάλα (αν όχι την ίδια) θα ήθελα να έχει το παιδί μου και του χρόνου» και μια αίσθηση θαλπωρής και ασφάλειας να σε καταλύει….
Καλό καλοκαίρι σε όλους τους κουρασμένους μαθητές (και τους γονείς τους)!
13-06-2013
Φωτεινή Κ. Χατζηευστρατίου
Την φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο μας την έστειλε επίσης η Φωτεινή Κ. Χατζηευστρατίου με μήνυμά της χθες στην σελίδα μας στο facebook και είναι από ένα πολύ ενδιαφέρον ιστολόγιο με συμβουλές για γονείς και τίτλο “γονείς με αυτοπεποίθηση, παιδιά με αυτοπεποίθηση”.
– πρέπει να έχουν ένα blog!
Το κειμενο αυτο το γραφω ενα χρονο απο την στιγμη που εφυγε η μητερα μου. Παντα μου ελεγαν οτι ειναι δυσκολο να χασεις ενα γονιο αλλα οταν χασεις την μητερα ειναι πολυ δυσκολοτερο. Και σημερα ξερω οτι εχουν δικιο. Το λεω αυτο με σιγουρια και με την γνωση του πως ειναι να χανεις ενα γονιο. Τον μπαμπα που τον λατρευα τον εχασα ξαφνικα στα 24 μου. Το σοκ ηταν μεγαλο, αλλα το ξεπερασαμε γρηγορα, τουλαχιστο εμεις τα παιδια. Η μαμα δεν το ξεπερασε ποτε. Ηταν τοσο αγαπημενοι οι δυο τους κι αυτο φαινοταν τοσο απο τα διακριτικα πιτσι πιτσι μεταξυ τους και απο τα ματια τους.
